|
Bektaşi edebiyatında tarikatın yollarını, adap ve erkânını anlatmak için söylenmiş şiirlere verilen ad. Nutuklar tarikat ileri gelenlerince ya da tarikatın güçlü şairlerince söylenen, tarikata girmek isteyenlerle yeni girenler için gerekli bilgileri içeren didaktik şiirlerdir. Hece ölçüsüyle ve koşma biçiminde düzenlenir, çoğunlukla beş ya da yedi dörtlükten oluşur. Bazı şairlerin aruzla söylediği örnekler de vardır. Nutuklarda bir müridin tarikata girdiği günden en yüksek dereceye ulaşıncaya değin yapması ve uyması gerekenler, özendirici ve coşkulu bir söyleyişle aktarılır. Aynı amaçla yazılmış, sayısı fazla olmayan düzyazı parçalarına da nutuk adı verilir. Örnek Nutuk: Evvel tevhid sürer mürşid dilinden Erişir canına fazlı Hüdanın Kurtulursun emarenin dilinden Erişir canına fazlı Hüdanın İkincide verir «Iâğzatullah»ı Anda keşfederler «sıfâtullah»ı Hasenat yeter der eder günahı Erişir canına fazlı Hüdanın Üçüncüde «Yahu» ismini oku Garip bülbül gibi durmayıp şarkı Kendi vücudunda buta gör Hakkı Erişir canına fazlı Hüdanın Nutuklar, tekkelerde belli bir usul ve erkâna göre okunur. Şeyhlerin devrişlere hitaben söylediği bu manzumeler, dervişler (muridler) tarafından dikkat ve huşu ile dinlenir. Müridler, nutuklardaki düşüncelere bağlı kalarak tarikat yolunda yürürler.
|
