İzmir Fransız Koleji'nde okuduktan sonra İstanbul'a gelerek Mekteb-i Hukuk-u Şahane'yi (Hukuk Fakülte­si) bitiren (1906) Hüseyin Saadet­tin Arel, Adliye Nezareti'nde (Ada­let Bakanlığı) ve Şurayı Devlet'te (Danıştay) çalıştı. 1918'de Şurayı Devlet kaldırılınca, avukatlığa baş­ladı. 1923-1928 yılları arasında İzmir'de yaşadı; sonra İstanbul'a dönüp, 1953'e kadar avukatlık yap­tı. Türk Hukukçular Derneği'nin kurucusu ve ilk başkanıdır. 

MÜZİK ÇALIŞMALARI 

Hüseyin Saadettin Arel, Fransız Ko­leji'nde öğrenim gördüğü yıllarda mandolin ve Batı müziği dersleri aldı; sonra Şeyh Cemal Efendi'yle makam, usul ve ud çalıştı. İstan­bul'a gelince tanınmış şarkı besteci­si Şekerci Cemil Efendi'den ders aldı ve çeşitli öğretmenlerden birçok çal­gıyı çalmasını öğrendi. Hukuk öğrenimini bitirdikten sonra Edgar Manas'tan Batı müziği (armoni, kontra-punto, füg) dersleri aldı. Çalgılama, bestecilik, müzik tarihi ve orkestra­lama bilgisini ilerletti. Klasik Türk müziği alanında, dönemin ileri gelen müzikçilerinden (özellikle Hüseyin Fahrettin Dede'den) yararlandı. 

Türk ve Batı müziklerinin yanı sıra Hint, Çin ve Japon müziklerini ince­ledi. Türk Flarmoni Derneği'nin kurucu­su ve ilk başkanı olan Hüseyin Saadettin Arel, 1943-1948 arasında İstanbul Belediye Konservatuvan müdürlüğü yaptı; günümüzde de dü­zenli konserler vermeyi sürdüren İcra Heyeti'ni kurup yönetti. 1948' de açılan İleri Türk Musikisi Konservatuvarı'nın kurucuları arasında yer aldı. Şehbal (1909-1914), Türk­lük (1939-1940) ve Musiki Mecmuası (1948-1955) adlı dergileri çıkardı. Yazıları, konferansları ve dersleriy­le Türk müziğinin çoksesli çağdaş bir sanat olarak gelişmesi yolunda büyük çaba harcayan Hüseyin Saa­dettin Arel'in asıl çalışması, hâlâ fi­ziksel ve matematiksel özellikleri be­lirlenmemiş olan Türk ıskalasını ve Türk makamlarını bilimsel olarak açıklayan bir kuram ve buna dayalı bir nota sistemi oluşturma konusun­dadır.

Bu amaçla Rauf Yekta Bey'le, özellikle Suphi Ezgi'yle işbirliği yap­mış, uzun araştırmalar sonunda Suphi Ezgi'yle birlikte "Arel-Ezgi Kuramı" adı verilen sistemi ortaya koymuştur. Çargâh makamı dizisini (Batı müziğindeki do majör gamı) anadizi kabul eden bu sistem, geleneksel yöntemlerle müzik öğrenen­ler tarafından yetersiz bulunmakta­dır.Hüseyin Saadettin Arel, yedi yüzü aşkın bestelerinde klasik Türk müziğinin aşağı yukarı her biçimini kullanmış, ayrıca, Türk makamların: dayanarak yetmiş dolayında çokses li oda müziği ve koro parçası yazmıştır. 

Besteleri:

Düğün Evinde (hüseynî oyun havası); Fani Hayat (aşkefza saz semaisi); Köyden Haber (uşşak saz semaisi); İşveler (uşşak peşrev); Mini Mini Peşrev (nihavent); İnce Bir Bulut Gibi Siyah İpek Peçesi (kürdili hicazkâr şarkı); vb. Türk müziği üstüne yapıtları: Türk Musikisi Nazariyatı Dersleri (1968; ölümünden sonra yayımlandı); Türk Musikisi Kimindir? (1969; ölümün­den sonra yayımlandı).