|
Besteciler -
Yabancı Besteciler
|
|
Mozart'ın karısı Gonstanze Weber'in yeğeni olan babasının tiyatro yöneticiliği yapması nedeniyle bütün Almanya'yı genç yaşta dolaşma fırsatını elde eden Cari Maria von Weber müzik öğrenimine Salzburg'da Haydn'la başladı. Piyano için ilk yapıtlarını ve günümüzde kayıp olan bir operakomiği henüz on üç yaşındayken yayımladığı zaman hem üne kavuşmuş, hem de beğenilen bir müzikçiydi. Daha sonra öğrenimini Viyana'da Valesi' nin, Münih'te Kalcher'in yanında sürdürdü; müzik yazımıyla ilgili bilgilerini de rahip Vogler'in yanında tamamladı (1804). Bu arada, dramatik türden iki yapıt (Ormanların Kızı, 1800; Peter Schmoll ve Komşuları, 1803) bestelemişti (söz konusu yapıtlar,özellikle de ikincisi bazı zayıf yanları bulunmasına ve büyük ölçüde Mozart'ın etkilerini taşımalarına karşın kesin bir tiyatro anlayışını sergiler). Weber, on sekiz yaşında rahip Vogler'in salık vermesi sayesinde Breslau Tiyatrosu'nda orkestra yöneticiliğine atandı. 1806'dan 1810'a kadar Silezya'da, daha sonra da Stuttgartt'ta kaldı; burada bazı düşüncesizce hareketleri yüzünden dolandırıcılıkla suçlandı; önce hapse atıldı, daha sonra da kovuldu. Bunun üstüne Mannheim ve Darmstadt'a giderek orada rahip Vogler'in yanında yeniden çalışmaya başladı. Konser turnelerine çıktı ve iki yapıt besteledi: Silvana ve Ebu-Hasan (bu iki yapıt müzikçinin 1810-1813 dönemini belirleyen bestelerdir).
Daha sonra, önce Prag Alman Tiyatrosu'nda (1813), ardından da Dresden Tiyatrosu'nda orkestra yöneticiliği yaptı. 1817'de Prag'da karşılaştığı şarkıcı Caroline Brandt'la evlendi. Sanat yaşamının doruk noktasına ulaştığı bir sırada Dresden'deyken ulusal bir Alman operası oluşturma konusu üstünde gerçek anlamda düşünmeye başladı. Böylece, Freischütz (1821) ve Euryanthe (1823) gibi yapıtları besteledi. Başarısı hem tiyatro (Preziosa) hem de çalgı müziği (piyano için Valse Davet [yapıt Berlioz tarafından orkestraya uyarlanmıştır]; orkestra için parçalar ve uvertürler) alanında sürüyordu. 1824'te bir dizi konser yönetmek için Londra'ya giden Weber, burada Covent Garden'ın siparişi üstüne Oberon'u gerçekleştirdi. Tam Almanya'ya döneceği sırada veremden öldü; külleri 1844'te Dresden'e götürüldü. BİR TİYATRO ADAMI Weber, sanatları kaynaştırmaya çalışan, ulusalcılık düşüncesini aklından çıkarmayan bir Alman romantik bestecisidir. Taşbasma ve gravürle ilgilendiği kadar, Hoffman ve Schumann gibi eleştiri ve edebiyatla da uğraşmıştır. Ama temelde Weber bir tiyatro adamıdır. Bu tiyatro merakı bestecinin, drama temalar -leitmotiv taslakları-, orkestralama ve çalgı tınılarının araştırılması yoluyla katılan bir orkestra tasarlamasına yol açmıştır. Dramatik anlayışa Weber'in lied' lerinde de raslama olanağı vardır; bunlardan bazıları, gitar eşliğinde yorumlanmak üzere yazılmıştır. Ayrıca Berlin'de Napolyon karşıtı bir ozanlar çevresinde yazdığı savaş şarkılarında ve hatta dinsel müzik yapıtlarında (yedi Kantat ve üç missa) da aynı anlayışa raslanır.
Klarnette ötümlülüğe önem vermesi, bu çalgı için oda müziği parçaları ve iki konçerto yazmasına yol açtı. Piyano için bestelediği yapıtlar (Konzerstück iki konçerto, sonatlar ve çeşitli parçalar) bu çalgıya ne derece egemen olduğunu gözler önüne serer. Yapıtlarının temalarmdaki romantizm, orkestrasyon ve tını araştırması, yazımdaki virtüözlük, biçimlerin genişletilmesi, müzikal dram alanındaki araştırmaları sayesinde Weber, Alman müziğinin ustaları arasına girdi ve aynı zamanda Berlioz ve Wagner gibi çok değişik müzikçilerin öncüsü oldu.
|
